„Ważne rozMOWy w teatrze 2026” to kolejna odsłona projektu opartego na przekonaniu, że teatr może być narzędziem realnej zmiany. Poprzez sztukę chcemy docierać do młodzieży z Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych – osób szczególnie zagrożonych wykluczeniem społecznym i kulturowym, które na co dzień mają ograniczony dostęp do wydarzeń artystycznych oraz bezpiecznej przestrzeni do rozmowy o swoich doświadczeniach.

W 2026 roku projekt obejmie 18 ośrodków. Tym razem oprócz województwa dolnośląskiego będziemy współpracować także z ośrodkami z województw opolskiego, śląskiego oraz wielkopolskiego. Młodzież zobaczy dwa nagradzane spektakle Teatru Układ Formalny: „Słowo na G” oraz „Dzień Dziecka”. Każdemu pokazowi będą towarzyszyły warsztaty edukacyjne.

Projekt łączy dwa sposoby udostępniania kultury. „Słowo na G” będzie prezentowane bezpośrednio w dziewięciu Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych w województwach opolskim, śląskim i wielkopolskim. Mobilna formuła pozwoli przenieść profesjonalny teatr do miejsc, w których młodzież przebywa na co dzień – również do mniejszych miejscowości i placówek oddalonych od dużych centrów kultury. Znana uczestnikom przestrzeń stanie się miejscem intensywnego spotkania ze sztuką, a ośrodki będą mogły zaprosić większą grupę młodzieży bez konieczności organizowania wyjazdu.

Z kolei młodzież z dziewięciu dolnośląskich ośrodków zostanie zaproszona do Wrocławia na pięć pokazów spektaklu „Dzień Dziecka”. Dzięki wsparciu finansowemu obejmującemu organizację przyjazdu uczestnicy będą mogli zobaczyć przedstawienie w profesjonalnej przestrzeni teatralnej, a następnie wziąć udział w warsztacie poświęconym jego tematyce.

Słowo na G
„Słowo na G” podejmuje temat przemocy rówieśniczej, naruszania granic, odpowiedzialności oraz świadomej zgody. Spektakl opowiada historię Kai – nastolatki, która została rozebrana przez kolegów na oczach klasy. Bohaterka nie pojawia się jednak na scenie. Poznajemy uczniów odpowiedzialnych za zdarzenie oraz nauczycieli próbujących nazwać sytuację, której wagi początkowo nie potrafią zrozumieć.

Przedstawienie pokazuje mechanizmy bagatelizowania przemocy i unikania odpowiedzialności. Stawia pytania o to, gdzie kończy się żart, czym jest przekroczenie granicy i jak reagować, gdy ktoś doświadcza przemocy psychicznej, fizycznej lub seksualnej.

Spektakl powstał w 2017 roku w ramach Konkursu im. Jana Dormana i został zaprezentowany ponad sto razy w placówkach edukacyjnych w całej Polsce. Otrzymał m.in. Grand Prix oraz dwie nagrody aktorskie podczas Festiwalu Garderoba Białołęki, a także był prezentowany w ramach programu Teatr Polska. Projekt pozwala mu powrócić do pierwotnej formuły – grania dla młodzieży w jej codziennym środowisku.

Dzień Dziecka
„Dzień Dziecka” to nagradzany spektakl muzyczny autorstwa i w wykonaniu Rafała Pietrzaka. Przedstawienie miało premierę podczas 44. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, gdzie otrzymało Trzecią Nagrodę w Nurcie Off. Zostało również wyróżnione przez miesięcznik „TEATR” jako jedno z wydarzeń sezonu 2023/2024.
Spektakl opowiada o doświadczeniu dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym oraz o jego długofalowym wpływie na relacje, emocje i życiowe wybory. Główny bohater, nie potrafiąc poradzić sobie z utratą ważnej relacji, ponownie zbliża się do alkoholu. Wokół niego pojawiają się kolejne postacie, których historie pokazują różne oblicza uzależnienia, współuzależnienia oraz doświadczenia DDA – Dorosłych Dzieci Alkoholików.
Muzyka staje się językiem opowiadania o mechanizmach wyniesionych z domu rodzinnego, trudnościach w budowaniu bliskości, problemach z poczuciem własnej wartości i powtarzaniu destrukcyjnych schematów.

Warsztaty po spektaklach
Po każdym przedstawieniu odbędzie się około 1,5-godzinny warsztat prowadzony przez odpowiednio przygotowanych psychologów. Powstaną dwa osobne scenariusze zajęć, odpowiadające tematyce obu spektakli.
Spotkania będą miały formę rozmowy i pracy w mniejszych grupach. Uczestnicy będą mogli opowiedzieć o tym, co było dla nich poruszające, trudne lub niejasne, a następnie wspólnie zastanowić się nad problemami przedstawionymi na scenie. Warsztaty stworzą bezpieczną przestrzeń, w której każdy głos może zostać wysłuchany, a osobiste doświadczenia nie będą oceniane.
Zajęcia po pokazach spektaklu „Słowo na G” będą dotyczyć m.in. przemocy seksualnej, świadomej zgody, granic, odpowiedzialności i sposobów szukania pomocy. Uczestnicy poznają także podstawowe informacje prawne związane z przemocą oraz dowiedzą się, gdzie można uzyskać wsparcie.

Warsztaty po pokazach spektaklu „Dzień Dziecka” pomogą rozpoznać mechanizmy uzależnienia i współuzależnienia, zrozumieć doświadczenie DDA oraz zastanowić się nad wpływem dzieciństwa na późniejsze relacje i funkcjonowanie. Młodzież otrzyma również narzędzia związane z profilaktyką, rozpoznawaniem zagrożeń i poszukiwaniem profesjonalnej pomocy.

Teatr dostępny tam, gdzie jest potrzebny
Młodzież przebywająca w MOW-ach często pochodzi ze środowisk o ograniczonych zasobach finansowych i z miejscowości posiadających niewielką ofertę kulturalną. Dostęp do teatru utrudniają również koszty wyjazdów, lokalizacje ośrodków, ograniczenia organizacyjne oraz społeczne stereotypy dotyczące ich podopiecznych.

Projekt odpowiada na te bariery, zapewniając bezpłatny udział w spektaklach i warsztatach. Przeniesienie części wydarzeń bezpośrednio do ośrodków oraz sfinansowanie przyjazdu młodzieży do teatru we Wrocławiu sprawia, że dostęp do kultury nie zależy od sytuacji ekonomicznej, miejsca zamieszkania ani możliwości organizacyjnych placówki.

Działania sprzyjają również budowaniu relacji między instytucjami kultury a Młodzieżowymi Ośrodkami Wychowawczymi. Pozwalają przełamywać formalne bariery, stereotypy i obawy, a także pokazywać młodzież jako pełnoprawnych odbiorców wartościowej sztuki.

Celem projektu jest nie tylko umożliwienie uczestnictwa w wydarzeniu teatralnym, ale także stworzenie warunków do lepszego zrozumienia poruszanych tematów i odniesienia ich do własnego życia. Poprzez spektakle i warsztaty chcemy wspierać rozwój kompetencji emocjonalnych, społecznych i komunikacyjnych, wzmacniać poczucie sprawczości oraz odpowiedzialność za własne decyzje.

Zależy nam również na pokazaniu sztuki jako narzędzia komunikacji – przestrzeni, w której można wyrażać własne zdanie, budować swoją opowieść, poznawać odmienne perspektywy i uczyć się szacunku wobec innych. Teatr może być jednocześnie doświadczeniem poruszającym, edukacyjnym i dającym poczucie wolności.

„Ważne rozMOWy w teatrze 2026” kontynuują wieloletnią współpracę naszej Fundacji z Młodzieżowymi Ośrodkami Wychowawczymi. Wierzymy, że bezpośredni kontakt ze sztuką oraz towarzysząca mu bezpieczna rozmowa mogą stać się ważnym wsparciem procesu resocjalizacji i początkiem rzeczywistej zmiany. 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

Projekt „Tropem Słowian w poszukiwaniu siebie” to trzyletni cykl działań twórczych i edukacyjnych realizowanych w trzech Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych na Dolnym Śląsku. Łączy immersyjne sesje gier fabularnych RPG, warsztaty artystyczne, teatr i arteterapię, tworząc bezpieczną przestrzeń, w której młodzi ludzie mogą rozwijać wyobraźnię, poznawać własne emocje, budować relacje i odzyskiwać poczucie wpływu na swoje decyzje.

Punktem wyjścia do wspólnej pracy jest mitologia słowiańska oraz dziedzictwo kulturowe Dolnego Śląska. Uczestnicy przeniosą się do autorskiego świata inspirowanego dawnymi wierzeniami, regionalnymi legendami, symbolami i miejscami, takimi jak Ślęża. Na ich drodze pojawią się postacie zaczerpnięte ze słowiańskich opowieści i lokalnych bestiariuszy: wiły, utopce, latawce, demony oraz żywiołaki.

Fantastyczna narracja stanie się jednak czymś więcej niż tylko przygodą. Dzięki metaforze, wcielaniu się w role i podejmowaniu decyzji młodzież będzie mogła w bezpiecznych warunkach mierzyć się z tematami odpowiedzialności, współpracy, granic, lojalności, konsekwencji własnych wyborów oraz sposobów radzenia sobie z trudnymi emocjami. Każda decyzja podjęta w świecie gry stanie się okazją do rozmowy o rzeczywistych potrzebach i doświadczeniach uczestników.

Projekt składa się z trzech wzajemnie uzupełniających się obszarów. Pierwszym są sesje RPG prowadzone w autorskim systemie inspirowanym mitologią słowiańską. Drugim – warsztaty teatralne, plastyczne i arteterapeutyczne, podczas których uczestnicy będą rozwijać stworzone historie poprzez improwizacje, działania sceniczne, pracę z tekstem oraz budowanie rekwizytów i lalek. Trzecim obszarem będzie wspólne przygotowanie finałowych prezentacji artystycznych.

W kolejnych latach powstaną m.in. słuchowisko oraz spektakl tworzone przez młodzież. Uczestnicy będą współdecydować o ich treści, formie i tematyce, stając się autorami opowieści, a nie jedynie wykonawcami gotowego scenariusza. Każdy rok projektu zakończy się prezentacją efektów pracy dla społeczności ośrodków oraz lokalnych mieszkańców.

Działania są skierowane do młodzieży w wieku 13–18 lat, która często ma ograniczony dostęp do kultury i niewiele okazji do swobodnej, twórczej ekspresji. Projekt odpowiada na potrzebę wzmacniania poczucia własnej wartości, sprawczości i samostanowienia. Pokazuje, że twórczość, współpraca, odpowiedzialność i rozwijanie wyobraźni mogą stać się realną alternatywą dla destrukcyjnych schematów oraz impulsywnych sposobów działania.

Projekt jest kontynuacją współpracy Fundacji „Teatr Układ Formalny” z dolnośląskimi Młodzieżowymi Ośrodkami Wychowawczymi oraz doświadczeń zdobytych podczas realizacji projektu „Polskie Heroski” w latach 2024–2025. Jego celem jest nie tylko przybliżenie młodzieży lokalnego dziedzictwa i rozwijanie kompetencji kulturowych, lecz przede wszystkim stworzenie przestrzeni, w której młodzi ludzie mogą doświadczyć, że ich głos, wybory i pomysły naprawdę mają znaczenie.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego. 

Interaktywny spektakl tworzony wspólnie z młodzieżą z dolnośląskich Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych.

Punktem wyjścia do pracy nad spektaklem są ankiety, rozmowy i spotkania grupy fokusowej, dzięki którym młodzi uczestnicy mogą opowiedzieć o tym, co naprawdę ich dotyka każdego dnia: o lęku, samotności, przemocy, potrzebie bliskości, przyjaźni, lojalności i szukaniu własnego miejsca. Ich doświadczenia, pomysły i wyobraźnia staną się podstawą scenariusza oraz formy spektaklu, który zrealizuje zespół aktorski Teatru Układ Formalny. 

Przedstawienie połączy horror, komedię i groteskę, tworząc język bliski współczesnej kulturze młodzieżowej. Groza pozwoli mówić o trudnych emocjach za pomocą metafory, a humor i absurd pomogą budować dystans i rozładowywać napięcie. Dzięki elementom interaktywnym widzowie będą mogli wpływać na przebieg wydarzeń, decyzje bohaterów i rozwój opowieści.

Spektakl powstanie jako mobilna, profesjonalna produkcja teatralna. Za pomocą scenografii, światła, projekcji, muzyki i dźwięku dobrze znane młodzieży sale gimnastyczne zostaną przekształcone w immersyjne przestrzenie, w których granica między sceną a widownią zacznie się zacierać.

Proces twórczy będzie oparty na improwizacji, pracy zespołowej i współczesnych metodach teatralnych. Będzie prowadzony przy wsparciu psychologa oraz kadry MOW, z dbałością o bezpieczeństwo emocjonalne uczestników. Projekt ma nie tylko doprowadzić do powstania spektaklu, lecz także wzmacniać sprawczość młodzieży, rozwijać jej kompetencje społeczne i twórcze oraz budować dumę z udziału w profesjonalnym przedsięwzięciu artystycznym.

Finalne pokazy odbędą się w trzech Młodzieżowych Ośrodkach Wychowawczych na Dolnym Śląsku.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

W ramach Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich (PROO) otrzymaliśmy dofinansowanie na wzmocnienie kilku ważnych filarów naszej Fundacji. Dzięki dotacji od czerwca 2026 do grudnia 2028 będziemy rozwijać ją strategicznie, organizacyjnie i finansowo. To dla nas ważny krok w stronę stabilniejszego działania, rozwoju zespołu oraz budowania długofalowych relacji z partnerami i sponsorami.

Opracujemy pięcioletnią strategię rozwoju, uporządkujemy sposób zarządzania organizacją i rozwiniemy nowe źródła finansowania. Wzmocnimy również fundraising, ofertę współpracy z biznesem oraz kompetencje zespołu w obszarze finansów, sprzedaży i przedsiębiorczości społecznej.

Silniejsza organizacja oznacza lepsze warunki do realizacji naszej misji. Od jesieni 2027 roku będziemy prowadzić program artystyczno-edukacyjny łączący teatr, rozmowę i warsztaty, ze szczególnym uwzględnieniem działań dla młodzieży z Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych. W 2028 roku uruchomimy również program szkoleniowy i sieciujący dla organizacji pozarządowych działających w obszarze sztuki.

Pozyskane dofinansowanie pozwoli nam budować Fundację stabilniejszą, bardziej samodzielną i gotową do realizacji ambitnych projektów we współpracy z sektorem publicznym, społecznym i biznesowym. Wierzymy, że inwestowanie w rozwój organizacji kultury oznacza inwestowanie w trwałe relacje, dostęp do sztuki i realną zmianę społeczną.

Zadanie publiczne „Układ Formalny – teatr odpowiedzialny i przedsiębiorczy” jest współfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030 PROO, Priorytet 1a.

Jak powstaje tożsamość?

„Może z historii, które do nas wracają. Może z miejsc, które pamiętamy – i które o nas pamiętają. A może z opowieści, które mamy odwagę zapisać i przekazać dalej”.

Maciej Midor, „Doskonale pamiętam zapominanie”

Czasem cała historia mieści się w jednym przedmiocie. W starej fotografii, dokumencie, rodzinnym drobiazgu albo rzeczy codziennego użytku, która dla przypadkowej osoby nie ma większego znaczenia, lecz dla jej właściciela/właścicielki staje się kluczem do wspomnień.

Projekt „Usłysz historię – dźwiękowe opowieści Dolnego Śląska” wyrasta z przekonania, że tożsamość regionu tworzą nie tylko wielkie wydarzenia i muzealne zbiory, ale również osobiste doświadczenia jego mieszkańców. Projekt obejmuje trzy wydarzenia artystyczno-edukacyjne organizowane w wybranych przestrzeniach muzeów regionu:
– Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku,
– Pałacu Jedlinka w Jedlinie-Zdroju,
– Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju.

Każde spotkanie rozpocznie się od moderowanego, międzypokoleniowego warsztatu storytellingowego, które poprowadzą reżyser Przemysław Furdak oraz dramaturg Maciej Midor. Uczestnicy zostaną zaproszeni do przyniesienia osobistych pamiątek i opowiedzenia związanych z nimi historii. Fotografie, dokumenty, rodzinne artefakty i zwyczajne przedmioty pozwolą uruchomić indywidualne narracje oraz odnaleźć prywatne „znaki szczególne” związane z pamięcią miejsca i doświadczeniem życia na Dolnym Śląsku.

Drugą częścią wydarzenia będzie odsłuch słuchowiska inspirowanego zbiorami danego muzeum. Muzealne wnętrza zostaną na ten czas przekształcone za pomocą światła, scenografii i dźwięku.

Podstawą artystyczną projektu jest nasz cykl słuchowisk „Usłysz historię”, który mieliśmy okazję zrealizować w ramach programu KPO dla Kultury. Bohater tego cyklu budzi się na ławce w kłodzkim parku, nie pamiętając, kim jest ani skąd przybył. Jedynym tropem prowadzącym do odzyskania pamięci stają się dolnośląskie muzea. Wędrując przez ich przestrzenie, odnajduje kolejne fragmenty własnej historii, ukryte w odbiciach szklanych gablot, zakurzonych przedmiotach, legendach i lokalnych opowieściach.

Projekt skierowany jest do młodzieży, osób dorosłych i seniorów, a także wszystkich osób zainteresowanych historią oraz tożsamością lokalną. Jego otwarta i międzypokoleniowa formuła stworzy przestrzeń spotkania mieszkańców, artystów i pracowników instytucji kultury.

Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Polskie Heroski

“Polskie Heroski” to trzyletnia inicjatywa artystyczno- edukacyjna, która zapewnia młodzieży z Żeńskich Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych na Dolnym Śląsku włączające i bliskie spotkanie ze sztuką, inspirację oraz narzędzia do rozwoju. Do artystycznej pracy z młodzieżą zagrożoną wykluczeniem społecznym wykorzystujemy innowacyjne narzędzie gier RPG (Role Play Games), które wzmacniamy aktorskimi i teatralnymi inscenizacjami. Uczestniczki wcielają się w bohaterki scenariuszy w trakcie których poznają ważne kobiece postaci z historii Polski, odkrywając ich życie, dążenia i wyzwania. Takie działanie pozwala uczestniczkom na jednoczesne rozwijanie umiejętności społecznych i kulturowych oraz uzyskanie nowej wiedzy z zakresu dziejów Polski. Zwrócenie uwagi na nieoczywiste postaci i postawy,  pomaga w nauce krytycznego myślenia wobec narzucanych wzorców, a tym samym w nabraniu dystansu do rzeczywistości, w której często oczekiwana jest radykalna deklaracja po którejś ze stron konfliktu.

Cele programu:
– Inspiracja i edukacja: Chcemy, aby młodzież poznała niezwykłe historie kobiet, które zmieniły oblicze Polski i świata.
– Rozwój umiejętności społecznych: W trakcie gier RPG uczymy komunikacji, współpracy i empatii.
– Wartości historyczne: Poprzez opowieści o bohaterkach, pytamy, czy aby narodzić się bohaterką, trzeba być w sytuacji ekstremalnej. Pokazujemy, że wiele kobiet przyczyniło się do rozwoju nauki, sztuki i polityki w bardziej subtelny, ale równie ważny sposób.
– Wzmacniamy poczucie własnej wartości i tożsamości wśród młodych ludzi narażonych na wykluczenie społeczne.
– Uczymy krytycznego myślenia i szacunku do różnorodności.
– Wykorzystujemy gry RPG, aby wspierać rozwój artystyczny młodych ludzi.

Dzięki dofinansowaniu MKIDN w programie Edukacja Kulturalna możemy poszerzyć ten projekt gier RPG o warsztaty odpowiadające na potrzeby emocjonalne wychowanek i wychowanków MOW – ekspresję przez sztukę aktorską. Inspirując się motywami historycznymi realizujemy warsztaty teatralne, filmowe, rozwijając również bardziej specjalistyczne umiejętności takie jak, animacja lalkowa, pisanie tekstów piosenek czy śpiew.

Celem projektu jest zarówno podniesienie umiejętności społecznych, jak i wzmocnienie rozwoju osobistego poprzez aktywność artystyczną. Podsumowaniem całego przedsięwzięcia będą przygotowane przez podopiecznych MOWów pokazy artystyczne zaprezentowane w ośrodkach i otwarte dla lokalnej publiczności.

Nadrzędnym celem planowanych działań aktorskich jest wsparcie procesu resocjalizacji młodzieży z Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych.  Poprzez zaangażowanie w warsztaty artystyczne, młodzież ma możliwość budować pewność siebie, umiejętność wyrażania emocji i radzenia sobie z trudnościami. Pragniemy, aby nasze działania stanowiły nie tylko platformę edukacji artystycznej, ale również narzędzie wspierające proces adaptacji społecznej i osobistej młodych ludzi.

Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.

„Ważne rozMOWy w teatrze” to projekt oparty na przekonaniu, że teatr może być narzędziem realnej zmiany społecznej. Poprzez sztukę chcemy dotrzeć do młodzieży z Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych (MOW) na Dolnym Śląsku, oferując im przestrzeń do refleksji i rozmowy na tematy, które bezpośrednio ich dotyczą. W ramach projektu zaprezentujemy dwa spektakle: „Słowo na G” oraz „Nie karmić potwora”.

Spektakl „Słowo na G” zostanie zagrany w dziesięciu MOW-ach, bezpośrednio w salach lekcyjnych – przestrzeni, która na co dzień towarzyszy młodzieży. To poruszająca historia nastolatki, której granice zostały brutalnie przekroczone przez rówieśników. Sztuka stawia pytania o odpowiedzialność, przemoc, brak reakcji dorosłych i język, którym trudno opisać traumatyczne doświadczenia. Mimo upływu lat od premiery, temat spektaklu pozostaje aktualny – zwłaszcza w kontekście cyfrowych zagrożeń i naruszania prywatności.

Drugi spektakl – „Nie karmić potwora” – zostanie pokazany pięciokrotnie w siedzibie teatru we Wrocławiu dla młodzieży z tych samych ośrodków. Opowiada historię depresji rodzica z perspektywy dziecka, które próbuje go uratować. Oba spektakle będą uzupełnione warsztatami tematycznymi dotyczącymi przemocy rówieśniczej i zdrowia psychicznego. Projekt tworzy przestrzeń do rozmowy o trudnych emocjach, samotności i potrzebie wsparcia – tematów ważnych i wciąż zbyt rzadko poruszanych.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz ze środków Urzędu Marszałkowskiego województwa dolnośląskiego.